Soczewka kontaktowa (niewłaściwie nazywana też szkłem kontaktowym) – soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka. Służy do korygowania wad wzroku, pełni funkcje opatrunkowe lub kosmetyczne (np. zmiana koloru oczu).
Soczewki kontaktowe mogą być noszone w trybie dziennym,
dwutygodniowym, miesięcznym, kwartalnym, jak i w trybie przedłużonym
(do 30 dni bez zdejmowania), powinny być dobierane przez okulistę. Noszący soczewki kontaktowe pacjent powinien regularnie zgłaszać się na
badania do gabinetu okulistycznego - zalecane są kontrole co 6 miesięcy.
Najnowsze osiągnięcie w dziedzinie soczewek kontaktowych to soczewki
silikonowo-hydrożelowe, które mają kilkakrotnie wyższą wartość dk/t
(przepuszczalność tlenu) - 80 dk/t i więcej, dzięki czemu są dużo
zdrowsze od tych starszego typu (hydrożelowych) i umożliwiają zdrowe
ciągłe noszenie - bez ściągania na noc (powinno to być robione pod
nadzorem lekarza).
Rodzaje soczewek kontaktowych:
Podstawowy podział soczewek kontaktowych dzieli je na:
- miękkie soczewki kontaktowe,
- twarde soczewki kontaktowe,
- sztywne gazoprzepuszczalne soczewki kontaktowe.
Soczewki można także podzielić na (podział wg korygowanych wad):
- sferyczne (korygują wadę sferyczną),
- toryczne (korygują wadę sferyczną i cylindryczną – astygmatyzm),
- multifokalne (posiadają więcej niż jedną krzywiznę sferyczną – korygują wadę do bliży i do dali jednocześnie),
- kolorowe (nie muszą korygować żadnej wady, inaczej zwane
kosmetycznymi, lub być odmianą powyższych typów z dodatkową warstwą
koloru).
Miękkie soczewki kontaktowe dzieli się na (podział wg długości noszenia):
- jednodniowe,
- dwutygodniowe,
- miesięczne,
- kwartalne,
- roczne,
- do ciągłego noszenia (24 h).
Aktualnie najpopularniejszym typem soczewek jest soczewka miękka
częstej wymiany (czyli soczewki jednodniowe, dwutygodniowe i
miesięczne). Soczewki miękkie mogą korygować wszystkie wymienione wyżej
wady.
Wady wzroku
Biorąc pod uwagę fakt, że oko funkcjonuje podobnie jak aparat
fotograficzny, to za najczęstszy problem dotyczący prawidłowego
widzenia można uznać ogniskowanie.
Jeśli, na przykład będę miał
problemy z łapaniem ostrości obiektów znajdujących się blisko lub
daleko, a obraz będzie zamazany, to znaczy, że mój wzrok wymaga
odpowiedniej korekcji tak jak obiektyw aparatu fotograficznego.
Wady refrakcji oka to wady wzroku, które uniemożliwiają prawidłowe,
ostre widzenie wynikające z błędnego ogniskowania danego obrazu przez
soczewkę oka (rogówka, soczewka) na siatkówce.
Astygmatyzm
DEFINICJA I EPIDEMIOLOGIA
Mówiąc o astygmatyzmie mamy na myśli problemy związane z
ogniskowaniem, które sprawiają, że widziany obraz jest zamazany i
zniekształcony. Łączy się zazwyczaj z krótkowzrocznością lub
nadwzrocznością.
OBJAWY
Widziane obrazy są nieostre i zniekształcone; często pojawiają się
bóle głowy, pieczenie i przemęczenie oczu. Obiekty, które pochylone są
w pewnym kierunku mogą być widziane lepiej niż inne, w zależności od
rodzaju astygmatyzmu.
PRZYCZYNY
Astygmatyzm może być wywoływany przez kilka czynników. O jego
przebiegu decyduje przede wszystkim rogówka i soczewka. Wraz z wiekiem
może ulegać pogorszeniu, ze względu na zmiany zachodzące w strukturze
oka.
CZYNNIKI KLINICZNE I ANATOMICZNE
Kształt rogówki jest bardziej owalny niż kulisty. Ze względu na to
światło jest ogniskowanie na dwóch płaszczyznach a nie w jednym tylko
punkcie. W przypadku, gdy wada nie jest zbyt duża mechanizm
kompensacyjny jest w stanie nadrobić braki i zapewnić prawidłowe
widzenie (np. akomodacja, zezowanie, itp.).
Krótkowzroczność (miopia)
DEFINICJA I EPIDEMIOLOGIA
Krótkowzroczność jest najbardziej rozpowszechnioną wadą refrakcji
oka: według najświeższych badań dotyczy ona około 20% populacji
Włochów. Szacunkowe dane dla Europy mówią o 30% społeczeństwa a dla
Azji procent ten sięga aż 60%.
Krótkowzroczność zazwyczaj pojawia się w pierwszych 20 latach życia,
zazwyczaj w wieku szkolnym.
OBJAWY
Konieczność wytężania wzroku po to, by przeczytać coś na tablicy,
oglądać telewizję lub zobaczyć znak jest zazwyczaj jedną z
najwcześniejszych oznak krótkowzroczności. Kolejnym sygnałem powstania
wady są trudności z ostrym widzeniem z daleka w nocy, zamazany obraz z
tworzącą się wokół obwódką.
PRZYCZYNY
Według niektórych badań, odpowiedzialnymi za powstanie wady są w dużej
mierze skłonności dziedziczne. Tę hipotezę potwierdzają przeprowadzone
na dużą skalę badania na bliźniakach. Jednakże, pomimo zebrania dużej
ilości materiałów, badania genealogiczne nie dały żadnych naukowych
dowodów na istnienie mechanizmu transmisji odpowiedzialnych za tę wadę
genów. Potwierdziły jedynie teorię o skłonnościach genetycznych i dały
podstawę do wysunięcia kilku ogólnych wniosków:
· łagodna krótkowzroczność wydaje się być wywoływana przez transmisję
dominującego chromosomu autosomalnego (cecha przekazywana jest z
rodziców na dzieci wraz z kompletem wszystkich swoich chromosomów);
· w przypadku ostrej krótkowzroczności, naukowcy skłaniają się ku
modelowi recesywnego chromosomu autosomalnego, który po mutacji jest
przekazywany do 25% potomków
Czynnikiem predysponującym do powstania tej wady mogą też być
czynności wymagające patrzenia z bliska, które są wykonywane przez
dłuższy czas.
Krótkowzroczność zazwyczaj ujawnia się stopniowo, w latach dorastania,
do czasu zakończenia procesu dojrzewania. Jasne jest zatem, że
jakiekolwiek zmiany czy pogorszenie się wady przed osiągnięciem wieku
25-30 lat nie można przypisać tylko i wyłącznie jakiemuś szczególnie
dużemu wysiłkowi wzroku czy nieodpowiedniemu zachowaniu, lecz należy
również wziąć pod uwagę takie czynniki jak ciągle trwający rozwój
fizyczny i reorganizacja, jakim ulega ciało przed osiągnięciem pełnej
dojrzałości.
U kobiet mających predyspozycje do powstania tej wady wzroku, ciąża
jest czynnikiem, który może przyczynić się do jej pogorszenia.
CZYNNIKI KLINICZNE I ANATOMICZNE
U krótkowidzów gałka oczna jest dłuższa a rogówka jest nadmiernie
zakrzywiona w porównani do normalnej krzywizny i długości gałki, tak
więc promienie światła skupiane przez rogówkę i soczewkę padają przed,
zamiast bezpośrednio na siatkówce. Uniemożliwia to prawidłowe widzenie
obiektów znajdujących się w oddaleniu, podczas gdy widzenie z bliska
jest stosunkowo prawidłowe.
Soczewka nie może zmniejszyć swojej krzywizny poza pewną granicę,
która zmniejsza jej moc refrakcyjną.
Nadwzroczność (hypermetropia)
DEFINICJA I EPIDEMIOLOGIA
Nadwzroczność to wada mająca wpływ na jakość widzenia z bliska. Jest
to niezwykle rozpowszechniony problem: uważa się, że aż 50% wszystkich
osób korzystających z form korekcji wzroku (okulary, soczewki
kontaktowe, itp.) ma nadwzroczność. Wada ta nazywana jest tez „hypermetropią”.
SYMPTOMY
Zamazany obraz, zwłaszcza podczas patrzenia z bliska, oraz trudności z
dłuższym czytaniem. Wada może być także przyczyną bólów głowy i
podrażnienia spojówki.
PRZYCZYNY
Nadwzroczność jest z natury dziedziczna i najczęściej przejawia się we
wczesnym dzieciństwie, chociaż może się nie objawiać przez wiele lat.
Może także cofnąć się lub nie zostać wykryta dzięki skompensowaniu
akomodacji i ujawnić się, dopiero gdy soczewka nie jest już w stanie
„nadrabiać” braków.
CZYNNIKI KLINICZNE I ANATOMICZNE
Gałka oczna jest krótsza bądź przy prawidłowej długości gałki rogówka
jest mniej zakrzywiona niż normalnie. Z tego powodu światło pada z
tyłu, za siatkówką zamiast bezpośrednio na nią. W takim przypadku,
jeśli wada nie jest zbyt duża, soczewka jest w stanie zrekompensować
nieprawidłowości w akomodacji poprzez mechanizm ogniskowania, co
zapewnia prawidłowe widzenie zarówno z małej jak i dużej odległości.
Taki sposób akomodacji wymaga jednak ogromnego wysiłku.
W poważniejszych przypadkach, lub gdy naturalna zdolność ogniskowania
soczewki stopniowo wraz z wiekiem zanika, nadwzroczność uniemożliwia prawidłowe, ostre
widzenie zarówno z bliska jak i z daleka.
W przypadku dzieci nadwzroczność występuje często wraz z zezem
zbieżnym.
Starczowzroczność (prezbiopia)
DEFINICJA I EPIDEMIOLOGIA
Starczowzroczność to trudności z prawidłowym wyostrzaniem
(ogniskowaniem) obrazu przedmiotów widzianych z bliskiej odległości.
Występuje powszechnie u osób po 40-tce. Postęp wady ustaje zazwyczaj
około 60-65 roku życia.
SYMPTOMY
Pierwszym i najbardziej powszechnym objawem jest oczywiście trudność w
wykonywaniu zadań wymagających patrzenia z bliska, takich jak czytanie
lub nawlekanie igły.
PRZYCZYNY
Starczowzroczność jest powodowana twardnieniem soczewki związanym z
procesem starzenia się; z tego powodu może być uważana za proces
fizjologiczny.
CZYNNIKI KLINICZNE I ANATOMICZNE
Ze względu na postępujące z wiekiem sztywnienie tkanek, soczewka oka
stopniowo traci zdolność do zmiany swojej krzywizny, dzięki której
mogła wyostrzać (ogniskować) na siatkówce obraz obiektów znajdujących
się blisko. Możliwości akomodacji oka są największe w dzieciństwie
(około 14 dioptrii) i stopniowo zmniejszają się wraz z postępującym
procesem starzenia, aż w końcu całkowicie zanikają między 60 a 65
rokiem życia.